Over de Libris Literatuur Prijs

De Libris Literatuur Prijs werd oorspronkelijk, ruim 25 jaar geleden, met enige aanpassingen, gemodelleerd naar de roemruchte Booker Prize, die inmiddels al meer dan 40 jaar wordt toegekend aan een schrijver uit het Britse Gemenebest of de Ierse Republiek. Er is een nominatiesysteem. De bekroonde titel wordt gekozen uit een zgn. shortlist van zes genomineerde boeken.

Naar analogie van de Booker Prize werd aanvankelijk een grens gesteld aan het aantal boeken dat een uitgever mocht insturen. Dat aantal was ten hoogste zes. Daarnaast stond het een uitgever vrij om een lijst met nog eens vier titels voor te leggen waaruit de jury, indien zij dit wenste, een nadere keuze kon maken.

In de loop der jaren werd besloten ook een zgn. longlist openbaar te maken, sinds enkele jaren bestaat deze altijd uit 18 titels. Ook besloot het bestuur om de uitgevers vrij te laten hoeveel boeken zij insturen, zodat de grote literaire uitgeverijen niet zelf als een soort jury voor hun auteurs behoeven op te treden. In 2010 werd besloten alleen nieuw verschenen oorspronkelijk Nederlandstalige literaire romans voor volwassenen in aanmerking te laten komen voor de prijs.

De boeken die beoordeeld worden zijn steevast de boeken die in het jaar ervoor verschenen zijn, dus van 1 januari t/m 31 december. De jury wordt in het voorjaar ge├»nstalleerd en heeft dan een jaar de tijd om de boeken te lezen en tot een eindoordeel te komen. De jury komt 10 keer bij elkaar. Van de ca. 160 boeken worden er 18 voor de zgn. longlist gekozen die eind januari gepubliceerd wordt. In maart worden de 6 beste genomineerd en in mei maakt dejuryvoorzitter de winnaar bekend. In de tussentijd is dan alweer een nieuwe jury aan het werk voor de prijs van het jaar daarop. De co├Ârdinatie berust bij de secretaris van de Stichting Literatuur Prijs.

De jury is volstrekt onafhankelijk en wordt via een zorgvuldige procedure door het bestuur van de onafhankelijke Stichting Literatuur Prijs samengesteld. De leden dienen literair auteur, criticus of literatuurwetenschapper te zijn. De voorzitter is een bekende figuur uit de politiek, het bedrijfsleven of de cultuur. Inmiddels is ook bepaald dat er altijd een Vlaming in de jury zit.

Tot de juryvoorzitters behoorden o.a. Hans van Mierlo, Erik Jurgens, Arie van der Zwan, Jan Terlouw, Henk van Os, Saskia Stuiveling, Winnie Sorgdrager, Ruud Lubbers, Frits Bolkestein, Wim Duisenberg, Wim Dik, Martijn Sanders, Jeltje van Nieuwenhoven, Herman Tjeenk Willink, Alexander Rinnooy Kan, Ronald Plasterk, Guusje ter Horst, Cox Habbema, Tom de Swaan, Ivo Opstelten, Hans Wijers, Philip Freriks, Robbert Dijkgraaf, Clairy Polak en Paul Witteman. De juryvoorzitter van de nieuwe jury is Wim Pijbes, die in mei a.s. de Libris Literatuur Prijs 2015 zal bekend maken.

De sponsor Libris en het bestuur, op de secretaris na, houden zich het gehele jaar geheel afzijdig van de jury en horen de namen van de genomineerden eveneens pas op het moment dat dit officieel naar buiten wordt gebracht. De uitreiking vond en vindt nog steeds plaats tijdens een feestelijk en exclusief diner waarvoor een honderdtal gasten, te weten voormalige juryvoorzitters, voormalige winnaars en vertegenwoordigers uit het boekenbedrijf, literaire instellingen en de pers, worden uitgenodigd. Traditioneel vindt dit diner plaats in de historische Spiegelzaal van het Amstel Hotel in Amsterdam. De nominatiebekendmaking vindt ook traditioneel plaats in de Nieuwe Kerk, eveneens in Amsterdam.

Aan een nominatie is een bedrag van 2500 euro verbonden, dat na afloop van de nominatiebekendmaking, of daarna aan elk van de zes auteurs wordt uitgereikt. De bekroonde laureaat ontvangt op de avond van de prijsuitreiking nog eens 50.000 euro. Het totale prijzengeld van de Libris Literatuur Prijs bedraagt daarmee 65.000 euro.